Η αναδιάρθρωση ως διαδικασία, στην "ελεγχόμενη" και όχι ανεξέλεγκτη εκδοχή της, συνίσταται σε μείωση της ονομαστικής τιμής των ομολόγων (haircut) που κυκλοφορούν στις αγορές και στην επιμήκυνση αποπληρωμής του υπολοίπου τους.
Οι διαδικασίες μέσω των οποίων αυτό μπορεί να υλοποιηθεί, δεν έχουν το προηγούμενό τους στην Ευρωζώνη και για τον λόγο αυτό επιχειρείται στη Σύνοδο Κορυφής της 24-25 Μαρτίου να καθοριστεί συγκεκριμένος μόνιμος μηχανισμός που περιλαμβάνει τη δυνατότητα "ελεγχόμενης πτώχευσης".
Ποιες όμως θα είναι οι επιπτώσεις αυτής της διαδικασίας ανά κατηγορία εμπλεκομένων με το δημόσιο χρέος;
Κρατικά ομόλογα
Οι ιδιώτες ομολογιούχοι θα υποστούν τη ζημία που θα προβλέπει η ρύθμιση, δηλαδή το haircut και την επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής με τα νέα ομόλογα, τα οποία όμως, εφόσον εγκριθεί ο νέος Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, θα περιλαμβάνουν και τη ρήτρα συλλογικής δράσης η οποία δίνει τη δυνατότητα να καταλήξει μελλοντικά και σε νέο haircut. Για τον λόγο αυτό όμως, τα νέα ομόλογα θα έχουν χαμηλότερη τιμή και υψηλότερη απόδοση.
Καταθέσεις
Οι επιπτώσεις του haircut στην κεφαλαιοποίηση των τραπεζών δεν θα επηρεάσουν τις καταθέσεις, καθώς η "τρύπα" θα καλυφθεί από τις εγγυήσεις του Δημοσίου. Άλλωστε παραμένει στην ΕΕ σε ισχύ η κρατική εγγύηση των καταθέσεων από το φθινόπωρο του 2008.
Κίνδυνος για τις καταθέσεις υφίσταται μόνο στην περίπτωση αλλαγής του νομίσματος και επιστροφής στη δραχμή. Στην περίπτωση αυτή, οι καταθέσεις μετατρέπονται αυτομάτως στο εγχώριο νόμισμα και στη συναλλαγματική ισοτιμία που αυτό θα έχει με το ευρώ.
Ωστόσο, ένα τέτοιο σενάριο αποκλείεται υπό τις παρούσες συνθήκες τόσο από την ΕΚΤ και την Κομισιόν όσο και από την ελληνική κυβέρνηση. Από πλευράς ΕΕ άλλωστε νομικά δεν προβλέπεται στο Σύμφωνο διαδικασία εξόδου μιας χώρας από την Ευρωζώνη, ενώ παράλληλα ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα προκαλούσε ευρύτερους τριγμούς στο ευρώ και κατά συνέπεια έχει αποκλειστεί ως δυνατότητα από το Σύμφωνο.
Αλλά ακόμα και στην περίπτωση αυτή, οι καταθέσεις σε συνάλλαγμα δεν μπορούν να δεσμευτούν ή να απαλλοτριωθούν, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο. Να το πούμε ξεκάθαρα: ΟΙ ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ ΔΕΝ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ.
Δάνεια
Στην περίπτωση των δανείων, θεωρείται αναμενόμενο ότι θα αυξηθεί κατακόρυφα ο αριθμός των μη εξυπηρετουμένων δανείων, με άμεση συνέπεια στη ρευστότητα. Από την πλευρά των τραπεζών πάντως διαμηνύεται ότι σε πρώτη φάση το haircut δεν θα αλλάξει τίποτα στις δανειακές συμβάσεις.
Δεν αρνούνται όμως ότι θα χρειαστεί να γίνει επαναδιαπραγμάτευση των δανείων, κυρίως των επιχειρηματικών, ώστε να αποφευχθούν σε μεγάλο βαθμό οι πτωχεύσεις και η στάση πληρωμών.
Μετοχές
Παρά το γεγονός ότι το ενδεχόμενο μιας αναδιάρθρωσης του δημοσίου χρέους μέσω haircut στις τιμές των ομολόγων έχει, κατά την πλειονότητα των αναλυτών, προεξοφληθεί από τις αγορές, οι αντιδράσεις θα κινηθούν σε δύο κατευθύνσεις:
- Η πτώση των τιμών θεωρείται αναπόφευκτη, με τις τράπεζες να συμπαρασύρουν τον Γενικό Δείκτη.
- Παράλληλα όμως, επειδή η κίνηση εκτιμάται ως εξυγιαντική συνολικά για την ανάκαμψη της οικονομίας, θα έχει θετική συνέχεια, με άνοδο των τιμών, ιδιαίτερα των επιχειρήσεων του παραγωγικού και του εξαγωγικού κλάδου.
(από το "Κεφάλαιο" της 12/3/11)
